Stinkende gouwe is in de tuin een veelvoorkomend onkruid dat zich makkelijk verspreidt en lastig te verwijderen is. De plant duikt op in tuinborders, langs schuttingen en in grindpaden, en wie hem niet kent, laat hem vaak te lang staan. Toch is het goed om te weten wat je precies voor je hebt, want stinkende gouwe heeft een aantal bijzondere eigenschappen die je beter niet negeert.
Wat is stinkende gouwe onkruid?
Stinkende gouwe (Chelidonium majus) is een vaste plant uit de papaverfamilie. De naam zegt het al: de plant stinkt. Als je een blad of steel breekt, komt er een oranjebruin melksap vrij met een onaangename, scherpe geur. Dat sap is giftig en veroorzaakt bij contact met de huid soms irritatie of vlekken. Kinderen en huisdieren kun je dus beter bij de plant weghouden.
De plant wordt 30 tot 90 centimeter hoog en heeft grijsgroene, diep ingesneden bladeren. Vanaf april tot in de zomer bloeit hij met kleine, felgele bloempjes met vier blaadjes. Na de bloei vormen zich lange, smalle zaaddozen. Daarin zitten de zaden waarmee de plant zich razendsnel verspreidt. Mieren helpen daar ook aan mee: ze zijn gek op de vette aanhangsels aan de zaden en slepen ze door de tuin.
Waarom verspreidt het zich zo snel?
Stinkende gouwe onkruid gedraagt zich als een echte opportunist. De plant zaait zichzelf spontaan uit en kan in één groeiseizoen tientallen nieuwe planten produceren. Hij groeit het liefst op vochtige, schaduwrijke plekken: onder struiken, langs schuttingen en in verwaarloosde hoeken van de tuin. Op die plekken zie je hem vaak niet totdat hij al flink uitgebreid is.
Eenmaal gevestigd heeft de plant een stevige penwortel die diep in de grond gaat. Verwijder je hem niet volledig, dan groeit hij gewoon opnieuw uit. Dat maakt gouwe als onkruid extra hardnekkig.
Is stinkende gouwe echt onkruid?
Of iets onkruid is, hangt af van waar het groeit. In een natuurlijke omgeving, op bermen of bosranden, is stinkende gouwe een gewone inheemse plant met een lange geschiedenis in de volksplantkunde. In de moestuin of border is het een ander verhaal: daar verdringt de plant andere gewassen en zaait hij zich ongecontroleerd uit.
Sommige tuiniers laten de plant bewust staan in een wilde hoek van de tuin, omdat de gele bloemen insecten aantrekken. Dat is een keuze die je als tuinier zelf kunt maken, zolang je de verspreiding in de gaten houdt.
Stinkende gouwe verwijderen: zo doe je het
Wil je van de gouwe af, dan is vroeg ingrijpen het sleutelwoord. Dit werkt het beste:
- Verwijder jonge planten met de hand of een schoffeltje voordat ze in zaad gaan. Doe dit bij voorkeur in de lente.
- Steek de penwortel zo diep mogelijk uit. Laat je stukken van de wortel zitten, dan schiet de plant opnieuw uit.
- Draag handschoenen. Het oranje sap kleurt je huid geel-oranje en irriteert bij gevoelige mensen.
- Gooi verwijderde planten niet op de composthoop als ze al zaad dragen. De zaden overleven compostering gedeeltelijk en verspreiden zich zo alsnog.
- Mulch aanbrengen op kale plekken helpt om nieuwe kieming te voorkomen.
Bij een grote besmetting moet je soms meerdere seizoenen achter elkaar verwijderen voordat de zaadbank in de bodem uitgeput raakt. Geduld is dus nodig.
Giftigheid: waar je op moet letten
Het melksap van stinkende gouwe bevat alkaloïden die giftig zijn voor mensen en dieren. Inslikken van de plant kan leiden tot misselijkheid, buikpijn en in ernstige gevallen ernstigere klachten. Bij direct huidcontact met het sap kunnen rode plekken of blaasjes ontstaan, vooral bij mensen met een gevoelige huid. Was na het wieden je handen grondig met water en zeep.
Vroeger werd het sap in de volksplantkunde gebruikt om wratjes te behandelen, maar dat is iets wat je tegenwoordig beter aan een arts overlaat.
Stinkende gouwe onkruid is goed te beheersen als je er tijdig bij bent. Trek jonge planten weg vóór de zaadvorming, werk met handschoenen en houd de plek daarna goed in de gaten. Een paar jaar consequent verwijderen is genoeg om de plant uit je tuin te bannen.
