Een graafspade is een van de meest gebruikte tuingereedschappen die er bestaat. Toch weten veel mensen niet precies wat ze moeten kiezen als ze er een willen kopen. Welk materiaal werkt het beste? Hoe lang moet de steel zijn? En voor welk werk gebruik je eigenlijk een spade in plaats van een schop? De antwoorden op die vragen maken het verschil tussen prettig werken in de tuin en je rug kraken na een halve middag spitten.
Wat een spade anders maakt dan een schop
Veel mensen gebruiken de woorden schop en spade door elkaar, maar het zijn echt twee verschillende gereedschappen. Een schop heeft een gebogen blad en is bedoeld om los materiaal op te scheppen en te verplaatsen, zoals zand of compost. Een spade heeft een plat, rechthoekig blad met een scherpe rand. Dat vlakke blad is precies wat het gereedschap zo geschikt maakt om de grond mee in te steken en los te spittten. De rechte snede snijdt netjes door grasranden, plantenwortels en vaste kleigrond. Wie plantenwortels wil doorsteken of een strakke greppel wil trekken, komt met een schop niet ver. Daarvoor is de spade de aangewezen keuze.
Materialen en de invloed op het gewicht
Het blad van een graafspade is bijna altijd gemaakt van staal. Gesmeed staal is steviger en gaat langer mee dan geperst staal, al is het gewoonlijk ook wat zwaarder. Sommige modellen hebben een blad van roestvrij staal, wat handig is bij kleigronden omdat de grond er minder snel aan blijft plakken. De steel is er traditioneel van hout, maar tegenwoordig zijn er ook stelen van glasvezel of staal. Een houten steel, vaak van essen of hickory, voelt prettig in de hand en absorbeert trillingen goed. Een stalen of glasvezelsteel gaat langer mee, maar voelt wat harder aan bij langdurig gebruik. Het totaalgewicht speelt een grote rol bij vermoeidheid. Wie lang achter elkaar graaft, merkt het verschil tussen een spade van 1,5 kilo en een van 2,5 kilo heel duidelijk in de schouders en armen.
De juiste lengte voor jouw lichaam
Een goede steellengte zorgt ervoor dat je recht kunt staan tijdens het graven, zonder dat je constant voorover hoeft te buigen. Als vuistregel geldt dat de steel tot ongeveer je heup of je middel moet reiken wanneer het blad op de grond staat. Voor de meeste volwassenen betekent dat een steel van tussen de 100 en 120 centimeter. Kortere stelen zijn soms handig op smalle plekken of in kassen, maar bij diep graven ben je dan al snel minder goed bezig. Sommige spades hebben een T of D greep bovenaan de steel, wat extra houvast geeft bij zwaar graafwerk. Dat is fijn als de grond hard is of als je stenen en wortels moet losmaken. De keuze tussen een rechte steel zonder greep of een steel met greep is voor een groot deel persoonlijk.
Wanneer en hoe je het blad het beste gebruikt
De meeste mensen zetten de spade met de voet op het blad en duwen hem recht de grond in. Dat werkt goed bij losse of licht vochtige grond. Bij harde of droge grond helpt het om het blad licht schuin te zetten en met een korte duwbeweging te steken. Na het steken kantel je de steel naar je toe om de grond los te breken. Wissel regelmatig van been om de belasting gelijk te verdelen. Het is ook slim om niet te grote stukken grond tegelijk op te tillen. Kleine happen zijn makkelijker voor je rug en het gereedschap gaat er langer door mee. Na gebruik is het verstandig om het blad schoon te maken en af en toe licht in te vetten om roest te voorkomen. Een scherpe snede werkt prettiger dan een botte, dus slijpen met een vijl is een goede gewoonte aan het begin van het tuinseizoen.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een spade en een diepsteker?
Een diepsteker heeft een smaller en langer blad dan een gewone spade. Daardoor kan hij dieper de grond in en is hij handig voor het planten van bomen en struiken of het doorsteken van dikke wortels. Een standaard spade heeft een breder blad en is geschikter voor algemeen spitwerk en het omzetten van grotere stukken grond.
Hoe herken je een goede kwaliteit spade bij aankoop?
Een goede spade herken je aan de verbinding tussen het blad en de steel. Die verbinding, ook wel de tule of mond genoemd, moet stevig en gelijkmatig bevestigd zijn zonder speling. Een gesmeed stalen blad is te herkennen aan een dikkere, gladde rand. Controleer ook of de steel recht is en geen barsten of splinters heeft.
Kan een graafspade ook gebruikt worden voor het snijden van graszoden?
Ja, een spade is bij uitstek geschikt om graszoden mee te snijden. Het rechte, scherpe blad maakt een nette rechte snede in het gras. Zorg wel dat het blad goed scherp is, anders scheurt het gras in plaats van dat het knijpt. Voor lange randen gebruik je best een touw als richtlijn.
Hoe onderhoud je een spade zodat hij lang meegaat?
Na elk gebruik spoel je het blad schoon met water en droog je het af. Eén of twee keer per jaar is het goed om het blad licht in te wrijven met een doekje met wat lijnolie of machineolie. Zo voorkom je roest. Slijp het blad aan het begin van het tuinseizoen met een metaalvijl voor een scherpe snede. Bewaar de spade op een droge plek, bij voorkeur hangend aan een muur.
